Nowe przepisy dla aktywnych rolników - czy to również temat ubezpieczeniowy?
W pierwszym kwartale 2026 roku sporo mówiło się o nowych zasadach dla przedsiębiorców dotyczących fakturowania, co jest zupełnie zrozumiałe. Jednocześnie wielu internautów zajmujących się produkcją rolną pytało o nowe przepisy dla aktywnych rolników. Warto zatem wyjaśnić, czy nowy rok przyniósł zmianę takich regulacji. To temat związany również z ubezpieczeniami, ponieważ pojawiają się pytania, czy status aktywnego rolnika ma również jakieś konsekwencje ubezpieczeniowe (np. Aktywny rolnik a dopłaty i ubezpieczenia - co się zmieni?). Na te pytania również odpowiadamy. Na razie warto jednak wyjaśnić, kim miał być aktywny rolnik w świetle przepisów i jakie przewidziano dla niego obowiązki. Nie mówimy o zmianach prawnych, które już się dokonały, ponieważ na drodze stanęło prezydenckie veto.
Aktywny rolnik 2026 - obowiązki miały być uciążliwe?
Wspomniane wcześniej pytania od internautów wynikają z tego, że w ostatnim czasie działo się sporo w kontekście przepisów dotyczących „aktywnego rolnika”. Warto przypomnieć, że 19 lutego Prezydent RP zawetował ustawę z dnia 23 stycznia 2026 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wzmocnienia pozycji rolników aktywnych zawodowo (zwaną potocznie ustawą o aktywnym rolniku). Wspomniany akt prawny realizował cele unijnej polityki, wedle których płatności bezpośrednie oraz płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, powinny być przyznawane wyłącznie rolnikom aktywnym zawodowo. W związku z powyższym, Polska została zobowiązana do wprowadzenia definicji aktywnego rolnika.
Ustawa zawetowana przez Prezydenta przewidywała stworzenie rejestru rolników zawodowo aktywnych. Większe kontrowersje wzbudzały jednak kryteria uznania danego rolnika za aktywnego. Zawetowana ustawa wskazywała, że statusu rolnika aktywnego (uprawniającego do pobierania dopłat bezpośrednich) nie będą musiały udowadniać osoby posiadające np. odpowiednią liczbę zwierząt na hektar z uwzględnieniem tzw. dużych jednostek przeliczeniowych. Nowe przepisy dla aktywnych rolników mówiły, że rolnicy niespełniający automatycznych kryteriów uznania za aktywnych, musieliby wykazywać uzyskanie przychodów ze sprzedaży wytworzonych produktów rolnych oraz poniesienie kosztów w wysokości odpowiedniej do wielkości gospodarstwa.
Nowe przepisy dla aktywnych rolników - jest veto, ale …
Powyższe zasady na razie nie wejdą w życie, co jednak nie oznacza zupełnego braku zmian w analizowanej materii. Branżowe media w marcu 2026 r. zaczęły bowiem informować, że pomimo prezydenckiego veta, kontrole aktywności rolników będą jednak mimo wszystko prowadzone. To ważna kwestia, bo już w połowie marca 2026 r. rusza nabór wniosków o dopłaty bezpośrednie za 2026 rok. Tak więc rolnicy nie będą musieli na razie składać dodatkowych dokumentów potwierdzających ich aktywność, ale można spodziewać się bardziej intensywnych kontroli tego, czy dana osoba faktycznie prowadzi produkcję rolną. Rząd zamierza bowiem realizować postulat dotowania wyłącznie aktywnych rolników na podstawie aktualnie obowiązujących regulacji.
Jak zapowiedziało Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi: „Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) będzie weryfikować złożone wnioski oraz kontrolować, czy na zgłoszonych gruntach rzeczywiście prowadzona jest działalność rolnicza i czy znajdują się one w posiadaniu (dyspozycji) wnioskodawcy”. To oznacza, że w pewnym zakresie weryfikacja aktywności będzie prowadzona, choć nowe przepisy dla aktywnych rolników zostały zawetowane.
KSeF w gospodarstwach rolnych 2026 - tutaj też zmiany?
W bieżącym roku ważna będzie jeszcze jedna kwestia, czyli KSeF w gospodarstwach rolnych 2026. Rolnicy będący „VAT-owcami”, już od 1 kwietnia 2026 r. muszą oswoić się z nowymi zasadami fakturowania, o ile generują łączną wartość sprzedaży (wraz z podatkiem) wynoszącą ponad 10 000 zł miesięcznie. W przypadku mniejszej wartości sprzedaży, termin rozpoczęcia korzystania z KSeF jako narzędzia do wystawiania faktur przez rolnika „VAT-owca” przesunie się na 1 stycznia 2027 roku, ale faktury zakupowe trzeba zacząć odbierać wcześniej (od 1 lutego). Znajomość KSeF wraz z dostępem do tego systemu będzie też potrzebna niektórym innym rolnikom do odbierania faktur zakupowych (chodzi o rolników ryczałtowych z numerem NIP).
Aktywny rolnik a ubezpieczenie upraw i zwierząt: są nowości?
Tytułem uzupełnienia dla wcześniejszych informacji, warto zwrócić uwagę na temat ubezpieczeń dla rolników, czyli OC rolniczego, ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstwa oraz ubezpieczenia roślin i zwierząt. Dobrą wiadomością dla wielu rolników jest fakt, że przynajmniej w tym zakresie nie ma istotnych zmian. Trudno bowiem uznać za bardzo istotną kwestię podniesienie w 2026 r. opłat karnych za brak rolniczego OC (480 zł zamiast 470 zł) oraz nieposiadanie obowiązkowego ubezpieczenia budynków rolniczych (wzrost z 1170 zł do 1200 zł). Żadnej zmianie nie ulegają natomiast wymogi związane z wykupieniem ubezpieczenia przez osoby pobierające dopłaty z UE dla co najmniej połowy areału upraw.
O ubezpieczeniach pisze od 2014 r. Zajmuje się również tematyką nieruchomości i finansów osobistych. Studiował ekonomię oraz finanse i rachunkowość. Jest autorem artykułów, wypowiedzi i analiz ubezpieczeniowych publikowanych przez liczne media internetowe (np. RP.pl, Bankier.pl, Fakt.pl, Infor.pl, Bank.pl) oraz tradycyjne (m.in. Rzeczpospolita).
